Ajapa Yoga : Mantra, Pranayama, Hand Mudras and Meditation. Guidance sessions by Bipin Joshi. Read more...

योग - अध्यात्म

12345678
सफल योगजीवनाची "रेसिपी"
हठयोग प्रदीपिका हा योगी स्वात्माराम याने लिहिलेला ग्रंथ. स्वात्माराम हा नाथ पंथी योगी असावा असे त्याने स्वतः दिलेल्या परंपरेवरुण दिसते. त्याने येथे सर्वच योग्यांना उपयोगी पडेल असा संदेश दिलेला आहे. स्वात्माराम म्हणतो - मन म्हणजे जणू बीज, हठयोग म्हणजे जमीन आणि औदासिन्य किंवा वैराग्य म्हणजे पाणी. या तिघांचा योग्य मेळ झाला की उन्मनी नावाचा कल्पवृक्ष अचानक प्रकट होतो.
Posted On : 12 Apr 2017
शिव-शक्तीचा चिद्विलास
सर्वसाधारणपणे ब्रह्म आणि माया, पुरुष आणि प्रकृती ही तत्वे एकमेकांपासून भिन्न मानली जातात. शैव दर्शनात मात्र शिव आणि शक्ती ही दोन तत्वे अजिबात भिन्न नाहीत. ती एकाच नाण्याच्या दोन बाजू आहेत. चंद्र आणि चांदणे हे दोन शब्द एकच गोष्ट दर्शवतात. ज्योत आणि प्रकाश ही एकाच गोष्टीची दोन संबोधने आहेत.
Posted On : 04 Apr 2017
योग म्हणजे...
स्वतःच स्वतःची गळाभेट घेणं म्हणजे योग. त्रिगुणांची वस्त्रे फेडून आत्म्याला सहज स्थितीत पहाणं म्हणजे योग. जन्मोजन्मींचे संस्कार धुवून निजबोध घेणं म्हणजे योग.
Posted On : 20 Mar 2017
सोहं मंत्राद्वारे ईश्वरोपासना करणारा जन्म-मृत्युच्या पलीकडे जातो
आपल्या अंतरंगात स्थित मुर्तिमान, परमानंदस्वरूप परमात्मा जो निर्मळ चित्त होऊन निरंतर बघतो तो खरा द्रष्टा. जो सर्व जीवांमध्ये स्थित असलेल्या मुर्तीमान परमानंदस्वरूप आत्म्याला आपल्या आत्म्यात स्थित झालेला जो पहातो तो खरा द्रष्टा. आपल्या शरीरातील ईश्वराला सोडून जो बाह्य ईश्वराची उपासना करतो तो जणू हाती असलेलं रत्न विसरून दुसऱ्या रत्नाचा शोध करत बसतो.
Posted On : 10 Mar 2017
अजपा ध्यानाचा प्राण आणि अपान यांच्याशी असलेला संबंध
योगशास्त्राच्या दृष्टीने सांगायचं झालं तर अजून एक अशीच जोडगोळी प्रसिद्ध आहे. त्या जोडगोळीची थोरवी अशी की ती जीवाला जन्म-मृत्युच्या आणि सुख-दु:खाच्या सापळ्यात फिरत ठेवते. ती जोडगोळी म्हणजे - प्राण आणि अपान. नाथ संप्रदायात प्राणायाम या साधना प्रकाराला अत्याधिक महत्व आहे कारण प्राणायामाचे उद्दिष्ट या प्राण आणि अपान नामक विरुद्ध शक्तींना एकत्र करून त्यांचे सामरस्य घडवण्यात आहे. शरीरात प्राण शक्ती अनेक प्रकारे कार्य करत असते. खरंतर शरीराची सर्व कार्ये प्राण शक्तीच्या आधारानेच चालत असतात. या प्राण शक्तीच्या विविध रूपांमधील पाच महत्वाची मानली जातात ज्यांना पंचप्राण असं म्हणतात.
Posted On : 06 Mar 2017
प्रकाशाचा मार्ग आणि स्पंदनांचा मार्ग
शिवतत्व गहन तर खरेच पण त्याप्रत पोहोचण्याचे दोन मार्ग आहेत - प्रकाशाचा मार्ग आणि स्पंदनांचा मार्ग. वरकरणी पाहता हे मार्ग भिन्न भासतात हे खरे पण ते आहेत एकच.
Posted On : 24 Feb 2017
चंद्र, सूर्य, सुषुम्ना नाड्यांचा दैनंदिन कार्यांशी असलेला संबंध
योगशास्त्रात चंद्र नाडी किंवा इडा नाडी, सूर्य नाडी किंवा पिंगला नाडी आणि सुषुम्ना नाडी यांना किती महत्व आहे सांगायची गरज नाही. योगशास्त्रा व्यतिरिक्तही या नाड्यांचा स्वतःचा असा कार्यकारण भाव आहे. प्रत्येक नाडीचा स्वतःचा असा एक स्वभाव आहे. हा स्वभाव ओळखून जर दैनंदिन कार्य केली तर कार्य हातून अधिक सुलभतेने घडतात.
Posted On : 20 Feb 2017
आधी क्षेत्राचे ज्ञान प्राप्त करावे
आत्मा म्हणजे काय ते जाणून घेण्याआधी शरीर. देह या सर्वसाधारण नावांनी ओळखले जाणारे क्षेत्र काय आहे ते योग्याने नीट समजून घेतले पाहिजे. क्षेत्र नीट समजून घेतले की क्षेत्रज्ञ त्यांपासून वेगळा कसा आहे ते समजणे सोपे जाते. अन्यथा क्षेत्रालाच क्षेत्रज्ञ समजण्याची गल्लत नवख्या साधकाकडून होऊ शकते.
Posted On : 16 Feb 2017
आत्मसाक्षात्कारासाठी गुरुकृपा आवश्यक
गुरुकृपेच्या शक्ती विषयी संत ज्ञानेश्वर म्हणतात - हे स्नेहाळे, तुझ्यामुळे साधाकाला योगसामर्थ्य प्राप्त होते. त्याची "मी ब्रह्म आहे" ही अनुभूती घेण्याची लडिवाळ इच्छा तूच पूर्ण करतेस. कुंडलिनी शक्तीला तू कौतुकाने वाढवतेस अर्थात जागृत करतेस. मग तीला हृदयाकाशाच्या पाळण्यात घालून झोके देतेस.
Posted On : 13 Feb 2017
तद्रूपचरणी मुक्ता वटेश्वरी दक्ष
महाराष्ट्रात चांगदेव अपरिचित अजिबात नाहीत. ज्यांनी ज्यांनी ज्ञानेश्वरांनी भिंत चालविल्याची कथा ऐकली-वाचली आहे त्यांना चांगदेवांचा परिचय असतोच. अर्थात चांगदेवांचा हा परिचय ज्ञानेश्वरांच्या छायेत घडत असतो हे खरे. परंतु चांगदेवांवर काही संशोधन झालेले आहे आणि ते कोण, कुठले याचा शोध घेण्याचा प्रयत्न इतिहासकारांनी यथामती केलेला आहे.
Posted On : 06 Feb 2017
12345678